53 سال پیش در روز 4 اکتبر سال 1957 میلادی اتحاد جماهیر شوروی اسپوتنیک 1، نخستین قمر مصنوعی تاریخ جهان را در مدار زمین قرار داد. اسپوتنیک یک کلمه روسی به مفهوم «همسفر» است.

ماهواره اسپوتنیک 83 کیلو و 600 گرم وزن داشت و در ارتفاع 900 کیلومتری در مدار زمین قرار گرفت.

اسپوتنیک در مداری که قرار گرفته بود دور کره زمین را در مدت 96 دقیقه پیمود. صدای «بیپ – بیپ» آن به زودی به یک صدای آشنا تبدیل شد.

پرتاب اسپوتنیک در بحبوحه جنگ سرد و  پس از سرکوب وحشیانه قیام مجارستان در سال 1956 میلادی توسط شوروی،‌ صورت گرفت.

موفقیت شوروی در پرتاب اسپوتنیک 1 به مدار زمین مدیون دانشمندان آلمانی بود که در زمینه موشک‌های V2 هیتلر کار می‌کردند و پس از جنگ جهانی دوم خواه ناخواه به خدمت فاتحان جنگ درآمده بودند.

پرتاب این قمر مصنوعی کوچک ثابت کرد که آمریکا دیگر یک قلعه جغرافیایی نیست و شهروندان ایالات متحده متوجه شدند که دیگر از یک حمله توسط موشک‌های هسته‌ای در امان نیستند.

بسیاری از روزنامه‌های آمریکایی‌ آن دوره قرار گرفتن اسپوتنیک 1 در مدار زمین را به حمله بی‌مقدمه ژاپنی‌ها به پایگاه نظامی پرل هاربر آمریکا در سال 1941 میلادی تشبیه کردند.

آمریکا در زمینه موشک‌های بالستیک و نیز فتح فضا از شوروی شکست خورده بود.با پرتاب اسپوتنیک 1 به فضا مسابقه فضایی میان شوروی و آمریکا آغاز شد.

به این ترتیب، در روز 4 اکتبر سال 1957 میلادی اتحاد جماهیر شوروی اسپوتنیک 1، نخستین قمر مصنوعی تاریخ جهان را در مدار زمین قرار داد.

پرتاب اسپوتنیک به کمک یک موشک قاره‌پیما صورت گرفت. این سرآغاز مسابقه فضایی میان اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده بود.

این مسابقه با سفر یوری گاگارین روسی نخستین انسانی که به فضا رفت و نیل آرمسترانگ آمریکایی نخستین انسانی که پا روی کره ماه نهاد، دنبال شد.