آیا خودروهای برقی واقعا دوستدار محیط زیست هستند؟ آیا عنوان آلودگی صفر واقعا برازنده این نوع خودروهاست؟ حقیقت این است که خودروهای برقی آنقدر هم که گفته می‌شود یا بسیاری از افراد تصور می‌کنند، جزو فناوری‌های سبز به شمار نمی‌آیند. البته در این خصوص باید بسیاری از فاکتورها را در نظر گرفت. این‌که چنین خودروهایی در کجا و چه موقعی مورد استفاده قرار می‌گیرند در یافتن پاسخ قطعی به چنین پرسش‌هایی تأثیرگذار هستند.

 

نیسان از آن دسته شرکت‌های خودروسازی به شمار می‌آید که در سال‌های اخیر روی مقوله فناوری خودروهای الکتریکی و دوگانه سوز فعالیت‌های تحقیقاتی زیادی داشته که در نتیجه آن محصولات قابل توجهی نیز ارائه کرده است. این شرکت چند ماه پیش اعلام کرد بزودی خودرویی معرفی می‌کند که کاملا برقی بوده و عملا ضریب تولید آلایندگی آن صفر است و در واقع نخستین خودروی پاکی است که به تولید انبوه خواهد رسید. این خودرو Leaf نام دارد که با تبلیغات زیادی رونمایی شده است. این شرکت حتی تور 24 ساعته‌ای برای گرداندن این خودرو در سراسر شهر راه‌اندازی کرد تا آنچه را که مدعی شده، عملا در واقعیت نشان دهد.

این خودرو انرژی مورد نیاز برای حرکت خود را از بسته باتری دریافت می‌کند که استفاده کننده برای شارژ آن باید تنها دو شاخه خودرو را به پریز برق متصل کند. در این خودرو نه اثری از موتور احتراقی است و نه مخزن سوخت و البته جایی نیز برای لوله اگزوز طراحی نشده است چون Leaf دودی تولید نمی‌کند. تا زمانی که این خودرو در جاده و خیابان در حرکت است باید آن را یک خودروی واقعا پاک با ضریب آلایندگی صفر در نظر گرفت. اما در شب و زمانی که خودرو در حال شارژ شدن در گاراژ خانه است داستان دیگری رقم می‌خورد. باتری خودرو در طول روز انرژی ذخیره شده خود را از دست می‌دهد و باید در شب شارژ شود. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که الکتریسیته مورد نیاز برای شارژ مجدد باتری خودرو از کجا تأمین می‌شود؟ پاسخ شاید در ظاهر ساده باشد: از نزدیک‌ترین تأسیسات تولید برق. اما الکتریسیته‌ای که در این تأسیسات تولید می‌شود چگونه تأمین می‌شود؟ دقیقا از همین جاست که تردیدها درخصوص بی‌خطر بودن خودروهای برقی برای محیط زیست زمین آغاز می‌شود. حقیقت مهمی که شاید بسیاری از افراد به آن توجهی نمی‌کنند، این است که الکتریسیته‌ای که در بسیاری از تأسیسات تأمین برق در سراسر جهان تولید می‌شود با تکیه بر استفاده از سوخت‌های فسیلی حاصل می‌شود.

البته Leaf تنها خودرویی است که توجه جهانیان را به خود جلب کرده است. در سال‌های گذشته سایر شرکت‌های معتبر خودروسازی نیز تلاش‌های جدی را برای تولید انبوه خودروهای تمام برقی آغاز کرده‌اند. شورلت از جمله‌ایی است شرکت‌ها که خودروی Volt را به عنوان محصول برقی و آماده برای تولید انبوه خود مهیا می‌کند. البته در کنار موتور برقی این خودرو از یک موتور جانبی کوچک سیستم احتراقی درونسوز نیز استفاده شده است. وظیفه این موتور شارژ بسته باتری خودروست. فورد نیز برای سال آینده خودروی خاص خود را معرفی می‌کند. خودرو Focus یکی از پیشرفته‌ترین محصولات برقی این برند سرشناس به شمار می‌آید. البته در این میان نباید از تلاش شرکت‌های دیگری نظیر تویوتا، ولوو، آئودی و هیوندای نیز غافل شد.توجه به آلایندگی تأسیسات تولید برق

محققان بر این باورند که اگر بخواهیم نقش خودروهای برقی در محیط زیست مناطق شهری و بخصوص مناطق پرجمعیت را بررسی کنیم، نباید از کنار آلودگی‌ که در پی‌تولید الکتریسیته در تأسیسات تأمین برق راهی محیط اطراف می‌شود، بی‌تفاوت عبور کنیم. چندی پیش در وزارت انرژی آمریکا تحقیقاتی در این خصوص انجام شد که نتایج آن می‌تواند جالب توجه باشد. محققان این بررسی متوجه شدند میزان آلودگی که در تأسیسات تولید برق به محیط زیست راه می‌یابد با توجه به محل قرار گرفتن آنها فرق می‌کند. برای این منظور آنها سراسر خاک آمریکا را به 13 بخش مختلف ناحیه‌بندی کردند تا تجزیه و تحلیل‌های مورد نظرشان را انجام دهند.

اولین کاری که آنها انجام دادند بررسی تنوع منابع سوختی بوده است که در این مناطق برای تولید برق در تأسیسات گوناگون به کار گرفته می‌شود. انرژی هسته‌ای، گاز طبیعی و زغال سنگ 3 منبع اصلی و شناخته شده تولید برق در این تأسیسات هستند. البته منابع انرژی برگشت پذیر نیز سهم بسیار اندکی را در این میان به خود اختصاص می‌دهد.

محققان در نخستین گام انرژی هسته‌ای و منابع برگشت‌پذیر تولید انرژی را مورد بررسی قرار دادند. در کشوری همچون آمریکا این منابع انرژی کمتر از یک‌چهارم الکتریسیته مورد نیاز این کشور را تولید می‌کند، اما نکته اساسی این است که الکتریسیته به دست آمده از این راه در کسری از ثانیه صرف مصارف از پیش برنامه‌ریزی شده و همیشگی می‌شود و عملا نمی‌توان از این منابع انتظار داشت تا الکتریسیته قابل توجهی را برای راه‌اندازی ناوگان خودروهای برقی تامین کند.

این به آن معناست فردی که در آمریکا زندگی می‌کند حتی اگر با یکی از مزارع تولید برق با استفاده از توربین‌های بادی فاصله چند صد متری داشته باشد هیچ‌گاه نمی‌تواند از برقی که در این مزارع تولید می‌شود برای شارژ باتری خودروی برقی خود استفاده کند.

شارژ باتری خودرو با انرژی‌های تجدیدپذیر

با خارج کردن منابع انرژی هسته‌ای و تجدیدپذیر، محققان به این نتیجه رسیده‌اند که راه‌اندازی خودروهای برقی عملا با استفاده از برقی صورت می‌گیرد که در تأسیسات تولید برق مبتنی بر سوخت‌های فسیلی نظیر گاز و زغال سنگ تأمین می‌شود. اگر شما در منطقه‌ای زندگی می‌کنید که گاز طبیعی به وفور یافت می‌شود منطقی است که قبول کنیم خودروهای برقی که در این مناطق در تردد هستند، دی اکسید کربن چندان زیادی راهی اتمسفر زمین نمی‌کنند. در پشت پرده، قضیه از این قرار است که تأسیسات برق این مناطق عمدتا با استفاده از گاز طبیعی کار کرده و سهم زیادی در تولید دی اکسید کربن روی زمین به‌عنوان یک گاز گلخانه‌ای ندارند. اما زمانی که صحبت از زغال سنگ می‌شود نگرانی‌ها به اوج خود می‌رسد. در حال حاضر بسیاری از تأسیسات تأمین برق در جهان با استفاده از زغال سنگ به کار خود ادامه می‌دهند. به عقیده محققان می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که در مناطقی که تولید برق عمدتا به وسیله سوزاندن زغال سنگ صورت می‌گیرد خودروهای برقی سهم قابل توجهی در افزایش سطح دی اکسید کربن اتمسفر زمین دارند. از زمانی که مفهوم خودروهای واقعا پاک مطرح شده است، دانشمندان همواره درخصوص ارائه تعریفی صحیح و منطقی از این مقوله تردیدهای فراوانی داشته‌اند و هنوز هیچ‌کس نتوانسته تعریف روشنی از خودروهای واقعا پاک با ضریب آلایندگی صفر ارائه کند. برخی بر این باورند تنها زمانی می‌توان خودروی برقی را کاملا پاک و با ضریب آلایندگی صفر دانست که برق مورد نیاز آن از تأسیساتی تأمین شود که در آن تنها از انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده می‌شود.

مترجم: فرگل غفاری

منبع: Scientific American