از زمان های دور ، هم قبایل بدوی و هم ملل متمدن، آب را برای درمان به کار می‌گرفتند. هیدروتراپی در گذشته توسط ایرانی‌ ها ، ژاپنی‌ها ، مصری‌ها و یونانی‌ها با توجه به خواص بسیار آن مورد توجه بوده و فراوان استفاده می‌شده است. شاید آسان‌ترین و راحت‌ترین وسیله‌ای که ورزشکاران و مردم برای رفع خستگی، کسالت و به‌دست آوردن آرامش و راحتی از آن استفاده می‌کنند آب باشد.

 

حتی حیوانات وحشی و اهلی دریافته‌اند، زمانی که بیمار می‌شوند باید آب بیاشامند. مصرف صحیح آب نه تنها تندرستی ما را حفظ می‌کند، بلکه در صورت از دست رفتن تندرستی یا بروز اختلال در آن از طریق پاکسازی مواد زاید از بدن، آن را باز می‌گرداند.


از زمان های دور ، هم قبایل بدوی و هم ملل متمدن، آب را برای درمان به کار می‌گرفتند. هیدروتراپی در گذشته توسط ایرانی‌ ها ، ژاپنی‌ها ، مصری‌ها و یونانی‌ها با توجه به خواص بسیار آن مورد توجه بوده و فراوان استفاده می‌شده است. شاید آسان‌ترین و راحت‌ترین وسیله‌ای که ورزشکاران و مردم برای رفع خستگی، کسالت و به‌دست آوردن آرامش و راحتی از آن استفاده می‌کنند آب باشد.

 

حتی حیوانات وحشی و اهلی دریافته‌اند، زمانی که بیمار می‌شوند باید آب بیاشامند. مصرف صحیح آب نه تنها تندرستی ما را حفظ می‌کند، بلکه در صورت از دست رفتن تندرستی یا بروز اختلال در آن از طریق پاکسازی مواد زاید از بدن، آن را باز می‌گرداند.

البته آب درمانی درکنار مزایا و فوایدی که دارد، دارای مضراتی هم هست که باید به آنها توجه کرد. در ادامه با بیان فواید آب درمانی به مضرات و زیان‌های آن نیز پرداخته‌ایم.

طبقه‌بندی آب از نظر درجه حرارت

1ـ آب خنک‌تر از دمای بدن(37 درجه) اثر برانگیزنده، خنک‌کننده و محرک دارد.

2ـ آب گرم‌تر از بدن که تقویت کننده، نیرو بخش و قدرت آفرین است.

3ـ آبی که داغ است آرامش به وجود می‌آورد و دردها را رفع می‌کند، ولی ایجاد خستگی مفرط می‌نماید.

4ـ آبی که اندکی از درجه حرارت بدن پایین‌تر است، یعنی آب ولرم (27 تا 32 درجه) یا آب نه سرد و نه گرم (32 تا 35 درجه) همیشه سودمند و برای مصارف عمومی مناسب است.

چارچوب نظری آب درمانی

ناخالصی‌های بدن، علت تمام بیماری‌هاست. درد، آوای طبیعت است که به مغز هشدار می‌دهد که پناهگاه عضو، مورد تهاجم دشمن قرار گرفته است و برای دفع میهمان ناخوانده یاری می‌طلبد.

از آنجا که علت اولیه تمام بیماری‌ها، باقی ماندن مواد مرضی در سیستم بدنی است. باکتری‌ها ازاین مواد زاید تغذیه می‌کنند. هیچ‌گونه باکتری‌ای در خون خالص اکسیژن‌دار و در مکانی که این مواد زاید یافت نمی‌شوند، نمی‌تواند رشد کند.

داروهای شیمیایی زهرآگین در چنین مواردی صرفا بیماری را کنترل می‌کنند، ولی نمی‌توانند علت را رفع کنند. این داروها متعاقبا صدمات شدیدتری عارض می‌کنند.

طبیعت درمان‌ کننده بزرگی است، بنابراین راه‌حل ما در گرو همکاری با طبیعت در پاکسازی زواید از طریق مصرف داخلی و خارجی، آب است که سالم‌ترین، مطمئن‌ترین و بی‌آزارترین پاک‌کننده است.

بدن انسان سالم بیش از 60 درصد آب دارد که درجه حرارت آن 37 درجه سانتی‌گراد است.

بدن روزانه مقداری آب از طریق پوست، شش‌ها، کلیه‌ها و روده‌ها دفع می‌کند و برای این‌که در تندرستی باقی بماند باید مقداری آب خالص را از راه غذا و آشامیدنی به بدن برسانیم.

فواید آب و آب درمانی

آب ماده بسیار مهم و حیات همه موجودات عالم به آن وابسته است و بدون این ماده حیاتی و مهم بیش از چند روز نمی‌توان زنده ماند. پس می‌توان گفت از بزرگ‌ترین مزایای آب، ادامه حیات و زنده ماندن است.

حال می‌توان مزایای دیگر آب را نیز مطرح کرد. به کمک آب می‌توانیم هضم غذا را در بدن خود بهبود بخشیم و یبوست را که منشأ بروز اغلب بیماری‌هاست برطرف کنیم. می‌توانیم اجابت مزاج خود را فعال و جریان ادرار را منظم کنیم.

به کمک آب می‌توان پوست را پاکسازی کرد و منافذ را برای تعریق باز نگه داشت و میزان تعریق را وقتی بیشتر از حد باشد، کم کرد.

آب در داشتن خواب طبیعی و سالم بسیار اثر گذار است، چراکه به حفظ تعادل بدن کمک می‌کند. از مزایای دیگر آب آن است که می‌توانیم درجه حرارت را هنگام تب کم کنیم و درجه حرارت را در شرایط لرز و سرما بالا ببریم.

آب جریان خون را تسریع می‌کند و التهاب و احتقان را در هر قسمت از بدن کاهش می‌دهد و همچنین می‌تواند از چرکی شدن و ایجاد عفونت در قسمت‌های ملتهب جلوگیری کند و در ترمیم ضایعات از قبیل زخم، بریدگی، سقوط، شکستگی ها، سوختگی‌ها و... موثر است. به کمک آب می‌توان درد را به شیوه‌ای طبیعی و بدون داشتن اثرات ناگوار شایع داروهای سمی آرام کرد.

می‌توان گفت آب ماده‌ای است ازخود طبیعت که می‌تواند به طبیعت در ریشه‌کن کردن ناخالصی‌ها، سموم و... از بدن کمک کند.

از کارکردهای دیگر این ماده حیاتی در بدن شفا بخشی آسیب‌های کبد، یرقان، سنگ صفرا، یبوست، قولنج، کهیر، چاقی و بیماری‌های تحلیل برنده است. مزایای استفاده از آب فراوان است، اما مهم‌ترین مزیت آب درمانی آن است که این روش بسیار ساده و طبیعی بوده و کاملا بی‌ضرر است و آثار بدی بر جای نمی‌گذارد.

بیماری‌هایی که با آب پیشگیری یا درمان می‌شوند

بیماری‌های بسیاری به کمک آب درمانی قابل پیشگیری یا حتی قابل درمان هستند که در اینجا ما به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.

استفاده از آب و آب درمانی در پیشگیری و درمان ورم روده بزرگ و سردردهای میگرنی بسیار موثر است. همچنین نوشیدن آب بخصوص آب ولرم و آب نمک در درمان گلودرد (آنژین) موثر است و به بهبود بیماری کمک می‌کند، چراکه هنگام گلو درد فرد به‌ طور مدام با خشکی گلو مواجه است.

مشخص شده که آب درمانی در پیشگیری و درمان بیماری ورم مفاصل (آرتریت) و پیشگیری و درمان بیماری فشارخون بالا و حتی کنترل و درمان چربی خون بالا نیز تأثیر زیادی دارد.

توصیه می‌شود برای درمان گرفتگی عضلات بویژه عضلات کشاله ران پس از جریان هوای گرم، باید کشاله ران را شستشو داد یا دوش گرفت یا با اسفنج بدن را مرطوب کرد. در تحقیقات مشخص شده استفاده از آب و آب درمانی در پیشگیری و درمان بیماری آسم یا تنگی نفس موثر بوده و می‌تواند از میزان حملات دراین بیماری بکاهد و همچنین پاشیدن آب بر بدن یا شستشو با آب سرد می‌تواند از سرماخوردگی جلوگیری کند.

همچنین بیماری‌هایی از قبیل گال، کورک و دمل، کیست سرطان، زخم‌های خورنده، خنازیر، لوپوس، سل، جذام، تپش قلب، روماتیسم، نقرس، ضعف جنسی نیز با آب قابل بهبود و تا حدی قابل درمان هستند.

بیشتر پزشکان معتقدند آب در درمان انواع کمردرد نیز موثر است و تنها 5 درصد از بیماری‌های ناحیه کمر به جراحی نیاز دارند و بیشتر پزشکان استفاده از آب و استخر را توصیه می‌کنند.

همچنین برای پیشگیری و درمان بیماری دیابت نیز می‌توان از آب و آب درمانی بهره جست. باید گفت مناسب‌ترین زمان برای آب درمانی پیش از صبح و قبل از رفتن به بستر خواب است.

یکی دیگر از مزایای آب درمانی، استفاده از آن برای پایین‌آوردن درجه حرارت بدن هنگام تب است؛ البته اشخاص حساس و ناتوان و کودکان را نباید ابتدا با آب خیلی سرد معالجه کرد.

اگر آنها آب سرد را تحمل نمی‌کنند باید آب گرم یا ولرم را به کار برد. ولی باید آنها بتدریج به آب سرد عادت کنند و این مساله می‌تواند برای پایین افتادن درجه حرارت بدن، مرحله به مرحله برای حصول به نتایج موفقیت‌آمیزتر موثر باشد.

مضرات مصرف زیاد آب

به همان اندازه که کم آب خوردن خطرناک است، زیاده‌روی در نوشیدن آب هم سلامت را به خطر می‌اندازد. در واقع حداکثر میزان مجاز نوشیدن آب برای انسان‌ها حدود 2 لیتر است. (البته در ورزشکاران و در هوای خیلی گرم متفاوت است.) از سوی دیگر، در صورتی که در مدت زمانی کوتاه، مقدار بسیار زیادی آب نوشیده شود، فرد به اختلال پر آبی بدن دچار شده و در این مورد احتمال گیجی، کما و حتی مرگ وجود دارد.

به عقیده پزشکان در صورتی که فرد در هر 2 ساعت بیش از یک بار به دستشویی برود و سابقه بیماری خاصی نداشته باشد، به این معناست که بیش از حد آب نوشیده است.

البته نمی‌توان مقدار مشخصی آب برای نوشیدن روزانه تجویز کرد و این مساله به فیزیک بدنی و میل افراد بستگی دارد.

در صورت مصرف خیلی زیاد آب، ممکن است بدن دچار هیپوناتریومی شود. هیپوناتریومی نشانگر رقیق شدن مایعات بدن بر اثر افزایش آب نسبت به سدیم کل بدن است.

علائم ویژه هیپوناتریومی (کمبود سدیم در خون) عبارتند از تهوع، سردرد، بی قراری، گیجی، کاهش رفلکس‌ها و در نهایت تشنج و کما.

در صورتی که هیپوناتریومی بدتر شود، تهوع باعث تحریک ترشح هورمونی می‌شود که این هورمون مسوول نگهداری آب در بدن است، در نتیجه آب کمتری دفع می‌شود و بیمار وارد یک چرخه معیوب می‌‌گردد. البته تمایز علائم هشداردهنده کاری مشکل است.

اگرچه نوشیدن مقدار زیاد آب برای بدن ما خوب نیست، اما نباید از نوشیدن 8 لیوان آب در روز مضایقه کنید. آب بخش لازم و ضروری رژیم غذایی ماست.

با کاهش 2 درصد از منابع آب بدن، علائم دهیدراتاسیون (کم آبی) ظاهر می‌‌شوند.

یک علامت شایع دهیدراتاسیون خفیف، احساس خستگی در طول روز است.

چند نکته احتیاطی دیگر درمصرف آب

1ـ آب‌های خنک‌تر را برای مدت زمان کوتاه تری باید به کار برد.

2ـ وقتی بدن خشک می‌شود، نباید آب سرد را به مصرف داخلی رساند.

3ـ در کم خونی‌ها، درجه حرارت پایین، سیانوز و در خلال عادات ماهانه در افراد حساس، آب درمانی توصیه نمی‌شود.

4ـ آب گرم را نباید در افراد ناتوان که احساس کوفتگی می‌کنند، یا مستعد غش و ضعف هستند یا آنها که استعداد گرمازدگی دارند یا در سکته به مصارف داخلی و خارجی بدن رساند.

5 ـ آب ولرم، نه سرد و نه گرم در درمان اغلب بیماری‌ها موثر است، به شرط آن که توسط پزشکی مجرب در زمینه آب درمانی تجویز شده باشد.

6ـ آب دارای مواد معدنی اولیه و ناخالصی یا آغشته به رادیوم و... را نباید برای مصارف آشامیدنی به کار برد.