شاید شما خیلی سرما را دوست داشته باشید، ولی شروع فصل سرما برای عده زیادی خوشایند نیست. چرا که در این فصول بسیاری از بیماری‌های خاموش، شعله‌ور می‌شوند و افرادی که شاید بیماری خود را فراموش کرده‌اند، دچار دردسر شوند. یکی از این بیماری‌ها «آسم» است.

 

مطمئنا این بیماری برای بسیاری از شما آشناست. آسم نوعی بیماری شایع و مزمن مجاری تنفسی است که مخصوص سن خاصی نیست و همه سنین را گرفتار می‌کند، با این وجود بیشتر در میان کودکان دیده می‌شود و اغلب به دلایل ناشناخته در حوالی بلوغ بهبود می‌یابد، ولی درصدی از این بیماری که البته کم هم نیست تا آخر عمر همراه فرد باقی می‌ماند. مهم‌ترین نگرانی در کودکان تغییر شکل قفسه سینه ناشی از آسم است که در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به عدم رشد کامل قفسه سینه شود. در کشور ما شایع‌ترین نوع آن، آسم «آلرژیک» است. این بیماری در جنس مذکر بیشتر دیده می‌شود. این موارد باعث بروز علائمی مثل سرفه (که اکثرا با خلط همراه است)، خس‌خس سینه و تنگی نفس می‌شود.

آسم در واقع ناشی از انقباض (گرفتگی) غیرقابل کنترل عضلات دیواره مجاری تنفسی و نیز التهاب این راه‌هاست. فردی که دچار التهاب در سیستم مخاطی خود است، کمتر می‌تواند با عوامل مزاحم مقابله کند و سیستم ایمنی مخاطی وی نیز دچار اشکال و اختلال است. حملات آسم، محرک‌های فراوانی دارند. بسته به نوع حساسیت راه‌های هوایی، این محرک‌ها می‌توانند شامل هوای سرد، گرد و غبار، جانداران میکروسکوپی که در همه جا هستند، محرک‌های عصبی و بسیاری از موارد دیگر باشند. وقتی فردی با قرار گرفتن در معرض هر یک از این عوامل دچار حمله آسم شود «حساس» تلقی می‌شود. وقتی فرد مبتلا با عامل محرک مواجه شود، عضلات راه‌های هوایی به سرعت و غیرقابل کنترل منقبض شده و مانع عبور راحت هوا از این مجاری می‌شوند. به علاوه التهاب این مجاری باعث ورود مایع و سلول‌های التهابی به این محل‌ها شده و مانعی در مسیر عبور هوا ایجاد می‌کند. مشکل وقتی شدیدتر می‌شود که این سلول‌های التهابی موادی مثل هیستامین آزاد می‌کنند و باعث تورم بیشتر راه‌های هوایی و تولید ماده مخاطی فراوان در این محل‌ها می‌شوند، اینجاست که فضای موجود برای هوا کمتر شده و مجاری هوایی بسیار تنگ‌تر از قبل می‌شوند؛ البته باید خیلی زودتر از این که کار به اینجا بکشد درمان و پیشگیری را آغاز کنیم. این وضعیت بدون درمان ساعت‌ها و حتی روزها طول می‌کشد و در افرادی که دچار بیماری مزمن دیگری هم هستند، می‌تواند تهدیدکننده زندگی فرد باشد. بنابراین اگر به فکر پیشگیری و درمان نباشیم، آسم می‌تواند بسیار خطرناک باشد. سرما تشدیدکننده آسم

این روزها هم مثل هر سال بیماری‌های خاص فصل سرما به سراغ ما آمده‌اند. اگر بدنی سالم داشته باشیم، می‌توانیم این فصول سرد را به راحتی پشت‌سر بگذاریم، ولی وای به روزی که یک بیماری مزمن داشته و از اثرات بد سرما روی آن بی‌خبر باشیم. سردی هوا موجب بروز علائم یا حتی بدتر شدن بسیاری از بیماری‌های مزمن می‌شود؛ یکی از این بیماری‌ها آسم است. سرما عامل اصلی به وجود آورنده آسم نیست، ولی در اکثر افراد، بخصوص آنهایی که آسم‌شان به سرما حساس است، محرکی برای بروز حملات آسم محسوب می‌شود و در صورت بی‌احتیاطی حتی می‌تواند موجب مرگ فرد شود.

انقباض غیرقابل کنترل عضلات مجاری تنفسی و التهاب علل اصلی آسم محسوب می‌شوند و سرما بر هر دو عامل اثر دارد و باعث تحریک بیشتر سیستم تنفسی می‌شود. به علاوه سرما بیماری‌های خاص خود را به همراه می‌آورد و این عوامل با افزایش التهاب، زمینه را برای تشدید علائم بیماری آسم آماده می‌کنند. در سرما فعالیت سلول‌های ایمنی یعنی همان سلول‌های سفید خون، کمتر می‌شود و شیوع بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفسی افزایش می‌یابد. وقتی فردی دچار بیماری ویروسی می‌شود، واکنش بدن در مقابل آن به صورت بروز التهاب است، حالا می‌توانید حدس بزنید برای افراد مبتلا به آسم که خود دچار التهاب در مجاری تنفسی هستند چه اتفاقی می‌افتد. این التهاب روی التهاب زمینه‌ای سوار شده و باعث تشدید حملات آسم می‌شود و عواقب بدی به دنبال خواهد داشت.ورزش در سرما ممنوع

ورزش کردن در هوای سرد، شدت بیماری آسم را بسیار افزایش می‌دهد و حتی فرد را به اورژانس بیمارستان می‌کشاند.

وقتی ورزش می‌کنیم، سرعت تنفس ما بالا می‌رود و میزان هوایی که وارد راه‌های هوایی ما می‌شود افزایش می‌یابد. در مبتلایان به آسم این به معنای افزایش سرعت ورود هوای سرد و متعاقبا افزایش حجم هوای سردی است که فرد باید با محیط تبادل کند. این حجم و سرعت باعث کاهش تطابق مجاری تنفسی و در نتیجه بروز حملات آسم می‌شود که در بسیاری از موارد شدت بالایی دارد و زندگی فرد را به مخاطره می‌اندازد.

چگونه با سرما کنار بیاییم؟

عفونت‌های ویروسی در فصول سرد مثل سرماخوردگی و آنفلوآنزا شیوع و شدت حملات آسم را افزایش می‌دهد. برای آن که التهاب را در مجاری تنفسی کمتر کنید، خود را از ابتلا به این بیماری‌ها حفظ کنید. پس سرما نخورید. برای این کار بهترین کار رعایت نکات بهداشتی و اجتناب از رفتن به محیط‌های بسیار سرد و شلوغ است. در جاهای شلوغ بدن ما با میکروب‌های بیشتری روبه‌رو می‌شود که باید با آنها مقابله کند و متعاقب آن میزان التهاب افزایش می‌یابد. خود سرما باعث تحریک سیستم تنفسی ما می‌شود. البته منظور هوای سردی است که وارد مجاری تنفسی می‌شود، نه سرمایی که دست و پای ما در معرض آن قرار می‌گیرد. بنابراین استفاده از ماسک در مبتلایان به آسم می‌تواند هوا را قبل از ورود به بینی گرم کند و از عواقب آن تا حد زیادی پیشگیری کند. علاوه بر ماسک، شال‌گردن یا دستمال یا هر وسیله‌ای که بتواند هوای تنفسی را گرم کند، می‌تواند موثر باشد. سعی کنید حتما از بینی نفس بکشید، چرا که تنفس از راه دهان باعث می‌شود هوا با همان دما وارد راه‌های هوایی شود، ولی بینی به سیستم‌هایی مجهز است و می‌تواند با گردش خون خاص خود این هوا را ابتدا گرم ساخته و سپس به مجاری تنفسی منتقل کند. به علاوه تا حد ممکن از ورزش کردن در هوای سرد و بیرون از منزل بپرهیزید. این کار همان طور که اشاره شد نه‌تنها به نفع شما نیست، بلکه می‌تواند تا حد زیادی شما را به خطر بیندازد. در این میان با این که خیلی‌ها اعتقاد ندارند که آلودگی هوا باعث آسم شود، ولی می‌تواند شدت حملات را افزایش دهد. پس در اوج آلودگی از بیرون رفتن بپرهیزید و سعی کنید در معرض دود و آلاینده‌های هوا قرار نگیرید. همچنین خیلی از داروها بویژه داروهای ضدتب می‌توانند محرک حملات آسم باشند، پس استفاده خودسرانه دارو در افراد آسمی بخصوص در فصول سرما بسیار خطرناک است و باید حتما با نظر پزشک خود به مصرف این داروها اقدام کنند. به یاد داشته باشید بدن شما نسبت به دیگران حساس‌تر است و با هر ماده‌ای به راحتی کنار نمی‌آید و نمی‌تواند آن را به راحتی هضم و دفع کند. پس حتی داروهای ساده را نیز با مشورت پزشک خود مصرف کنید. بخور دادن باعث گرمی مجاری تنفسی می‌شود، به علاوه می‌تواند به رقیق شدن ترشحات مجاری تنفسی کمک کند و با شستن مواد التهاب‌زا، التهاب را در مجاری تنفسی کم کند. درست است که بیماری آسم می‌تواند در اکثر فصول سال خاموش باشد، ولی بهتر است به طور مداوم تحت نظر پزشک باشید و در مواقعی که احتمال بروز حملات بیشتر می‌شود با پزشک خود مشورت کنید.

فاطمه خداکرمی