تصورات نادرست در مورد سلامت و بیماری‌های مختلف کم و بیش در بین مردم مشاهده می‌شود. بنابراین تعجب‌آور نیست که در مورد مهمی همچون بینایی با این تفکرات مواجه نشویم؛ بدفهمی‌هایی که گاهی اوقات افتراق آنها از واقعیت بسیار دشوار است. شاید وقتی کودک بودید از والدین خود می‌شنیدید که اگر چشم‌هایتان را به هم نزدیک کنید ممکن است چشمانتان چپ شوند! یا حتما شنیده‌اید که اگر نزدیک تلویزیون بنشینید به بینایی شما آسیب وارد می‌شود یا این‌که اگر در نور کم مطالعه کنید، چشم‌هایتان آسیب می‌بیند و ... حالا شاید شما هم موافق باشید که تشخیص بدفهمی از واقعیت در این گونه موارد دشوار است.

حقایقی در مورد عملکرد چشم

برای آن که خیالتان راحت شود در همین ابتدا بگوییم با وجود آن که چشم‌ها در طول زندگی هر فرد از فعال‌ترین اعضای بدن او به شمار می‌روند، ولی به عوامل استرس‌زای محیطی بخوبی پاسخ می‌دهند.

به عنوان مثال وقتی چشم‌های خود را برای مدت طولانی به هم نزدیک می‌کنید، ماهیچه‌های چشم دچار خستگی می‌شوند، اما این خستگی باعث آسیب چشمی نمی‌شود. به همین ترتیب شاید نتوانید در نور کم بخوبی مطالعه کنید، اما هیچ قسمتی از چشم در اثر این کار آسیب نمی‌بیند. البته دقت داشته باشید که این موضوع به معنای توصیه انجام چنین کارهایی نیست. طبیعتا رعایت فاصله از تلویزیون و مطالعه در نور کافی برای شما ساده‌تر خواهد بود.

بیشتر این بدفهمی‌ها در دوران کودکی از والدین به کودک منتقل می‌شود مانند وقتی والدین ترجیح می‌دهند کودک به جای مطالعه دیروقت در نور کم، چراغ را خاموش کند و بخوابد. علت اصلی باور کردن چنین تصوراتی عدم آشنایی افراد با ساختار چشم‌هاست.

برای این که به طور مختصر با ساختار چشم آشنا شوید باید بدانید که عملکرد چشم شما وابسته به گروه پیچیده‌ای از ماهیچه‌هاست. وقتی به جسمی نگاه می‌کنید، نور از طریق قرنیه شفاف در جلوی چشم وارد می‌شود و پس از عبور از مردمک به پرده شبکیه می‌رسد. شبکیه پیام‌ بینایی را از طریق اعصاب به مغز می‌رساند.

اندازه مردمک شما توسط ماهیچه‌های کوچکی تنظیم می‌شود که بسته به میزان نور ورودی تغییر می‌کند. ماهیچه‌‌های تخصص یافته دیگری شکل عدسی و حرکات چشم را تنظیم می‌کند تا چشم‌ها به موقع تمرکز کنند و حرکات هماهنگی با هم داشته باشند. خوشبختانه این ماهیچه‌های کوچک که عملکرد چشم‌هایتان را تنظیم می‌کنند، مانند سایر ماهیچه‌های بدن هستند،‌یعنی با این که خستگی‌پذیرند، اما خاصیت ارتجاعی دارند.

بنابراین باید گفت نه نزدیک کردن چشم‌ها به هم باعث می‌شود آنها به همین حالت بمانند و نه تماشای تلویزیون از فاصله نزدیک و مطالعه در نور کم می‌توانند به چشم‌ها آسیب برسانند.

از دیگر مواردی که امروزه بیشتر با آن مواجه می‌شویم، استفاده کودکان از رایانه است. این مساله وقتی والدین را نگران می‌کند که کودک یا نوجوان مدت طولانی را پای رایانه صرف ‌کند. باید گفت استفاده طولانی از رایانه برای چشم‌ها خطرناک نیست، اما از آنجا که در این مدت دفعات پلک زدن کاهش می‌یابد امکان خشکی و خستگی چشم‌ها وجود دارد. بنابراین بهتر است در فواصل معینی به چشم‌ها استراحت دهید و تعداد پلک‌زدن‌ها را بیشتر کنید یا برای مدتی چشم‌ها را روی هم بگذارید یا به دور دست خیره شوید.

دوربینی و نزدیک‌بینی ناشی از شکل نامناسب کره چشم هستند. باید بدانید شکل کره چشم افرادی که ضعف بینایی دارند، با دیگران متفاوت است. همچنین باید بدانید چشم‌ها هم مانند سایر اعضای بدن در طول زندگی رشد می‌کنند و این تصور که اندازه چشم‌ها پس از تولد ثابت می‌ماند نادرست است.

برخی افراد با این تصور که عینک زدن زیادی باعث وابسته شدن چشم‌ها می‌شوند، سعی می‌کنند عینک خود را استفاده نکنند، اما باید گفت استفاده از عینک هیچ تاثیری روی وابستگی یا پیشرفت ضعف بینایی ندارد و کار آن فقط اصلاح عیوب بینایی است. علاوه بر آن عینک زدن نمی‌تواند ضعف بینایی را درمان کند. این بدفهمی به این علت بروز می‌کند که افراد نزدیک‌بین با افزایش سن احساس می‌کنند که بینایی‌شان بهتر شده است و این بهبود بینایی را نتیجه استفاده از عینک می‌دانند، ولی باید گفت که این افراد چه از عینک استفاده کنند و چه نکنند با افزایش سن تا حدی بینایی‌‌شان بهبود می‌یابد که علت آن تغییر فیزیولوژیک عملکرد عدسی چشم در این افراد است نه استفاده مداوم از عینک.به نور خورشید خیره نشوید

اگر به یاد داشته باشید از کودکی والدین‌تان به شما گوشزد می‌کردند که نباید به نور خورشید خیره شوید. آیا این هم یک بدفهمی دیگر است یا این که حقیقت دارد؟ باید گفت که نور ماوراءبنفش خورشید با وارد شدن به چشم باعث آسیب قرنیه، عدسی و شبکیه می‌شود و گاهی اوقات آسیب‌های جدی را به بار می‌آورد. بنابراین از خیره شدن به خورشید خودداری کنید و اگر شغل شما طوری است که با اجسام نورانی سر و کار دارید حتما از عینک‌های محافظ استفاده کنید.

از دیگر مواردی که باید به آن توجه کنید استفاده از لنزهای تماسی هنگام شناست. اگر می‌خواهید هنگام شنا سرتان را زیر آب کنید، باید لنزهایتان را بردارید یا این که از عینک‌های شنا که مانع رسیدن آب به چشم‌ها می‌شوند استفاده ‌کنید. چراکه در غیر این صورت باکتری‌ها و مواد خارجی در نزدیکی چشم به دام می‌افتند و موجب عفونت‌های چشمی می‌شوند.

از دیگر بدفهمی‌های شایعی که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود مصرف آب هویج برای تقویت قدرت بینایی است. با وجود این که ویتامین A موجود در هویج برای بینایی مفید است، ولی مقدار ویتامین A که با خوردن هویج وارد بدن می‌شود، بسیار اندک است. بعلاوه ویتامین A فقط محدود به هویج نمی‌شود و در سایر مواد همچون شیر، پنیر، زرده تخم‌مرغ و جگر نیز موجود است، بنابراین برای آن که بینایی کودکتان را تقویت کنید لازم نیست به او آب هویج بخورانید!

داشتن زندگی سالم به داشتن اعضایی سالم کمک می‌کند. اگر احساس کردید که هر گونه مشکلی با بینایی خود پیدا کرده‌اید بهتر است هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. شناسایی اختلالات بینایی ممکن است در کودکان دشوارتر باشد. برای این کار باید رفتارهای روزانه کودک را زیر نظر بگیرید. هر چه بیماری‌های چشمی زودتر شناخته شوند، درمان یا پیشگیری از پیشرفت آن آسان‌تر خواهد بود. از آنجایی که هنوز پیوند چشم مقدور نیست اگر آسیب دائمی به چشم‌های شما وارد شود، دیگر شانسی برای بازگرداندن بینایی نخواهید داشت بنابراین سلامت چشم‌ها را جدی بگیرید.

مترجم: دکتر امیرشیروانی

منابع: Medicinenet/ kidshealth