در زمستان همه از هر فرصتی برای گرم شدن استفاده می‌کنند. یک عده بخاری و شومینه را انتخاب می‌کنند و عده‌ای هیزم و آتش را، اما برخی دیگر خوردن غذاهای گرم را برای گرم شدن به دیگر روش‌ها ترجیح می‌دهند. غذاهایی که شاید در فصول دیگر هم مورد استفاده قرار گیرد، ولی خوردن آنها در سرمای زمستان لذت دیگری دارد. لبوی داغ، باقالی پخته، شلغم پخته و کدوی کباب شده جزو آن دسته غذاهای مقوی هستند که نام آنها بسیاری از میانسالان را یاد دوران قدیم و زمان کودکی می‌اندازد.

 

زمستان‌های سال‌های گذشته همراه بود با صدای دوره گردهایی که روی چرخ‌های خود لبوی داغ و باقالی می‌فروختند و صدایشان توی گوش عابران طنین‌انداز می‌شد. درست است که الان هم هر از گاهی سر و کله این دستفروش‌ها پیدا می‌شود، ولی توصیه می‌کنیم برای رعایت بهداشت هم که شده این غذاها را در منزل درست کرده و در کنار خانواده میل کنید. کدو؛ اکسیر جوانی

کدو تنبل (حلوایی) که معمولا در فصول سرد سال به صورت پخته و کبابی مورد استفاده قرار می‌گیرد سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی فراوان است. ویتامین A، آنتی‌اکسیدان، کاروتنوئید‌ها و بخصوص بتاکاروتن و آلفاکاروتن، ویتامین‌های C، K، E و انواع مواد معدنی چون منیزیم، پتاسیم و آهن در کدو به وفور یافت می‌شود و منبع خوبی از کربوهیدرات‌ها و فیبرهاست. کدو با وجود این همه ویتامین و مواد معدنی منبع مغذی به حساب می‌آمد و با وجود کاروتنوئیدها یکی از مواد تقویت‌کننده سیستم ایمنی بدن به شمار می‌رود. در زمستان هم به خاطر بیماری‌های عفونی و سرماخوردگی که شیوع بیشتری دارد مصرف کدو می‌تواند به سیستم ایمنی کمک کند تا بهبودی سریع‌تر حاصل شود. بنابراین در کودکان و سالمندان که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند بسیار توصیه می‌شود.

کدو به خاطر داشتن موادی چون بتاکاروتن عفونت‌های مجاری ادراری را درمان می‌کند، ملین است و آب آن درد هموروئید را تسکین می‌دهد. همچنین کدو حاوی آلفا کاروتن است که فرآیند پیری را آهسته می‌کند، پس اگر می‌خواهید جوان بمانید کدو بخورید. همچنین از بروز مشکلات چشمی چون آب مروارید و نابودی لکه‌های چشمی جلوگیری می کند. کدو یکی از مواد غذایی مؤثر در کاهش قند خون و فشار خون بالا بوده بنابراین در افراد مبتلا به دیابت و افرادی که از فشار خون بالا رنج می‌برند مصرف آن را توصیه می‌کنیم. تمام مواد مغذی و معدنی که در کدو وجود دارد عملکرد مغز را بهبود بخشیده و در بیماری‌های کلیوی، عفونت‌های انگلی و انواع سرطان‌ها بسیار موثر و در درمان آنها مفید هستند. به افرادی که دچار کم خوابی هستند سفارش می‌کنیم کدو را در رژیم غذایی خود بگنجانند تا شب‌ها راحت بخوابند و نیز خستگی‌های اعصاب و سردردها را تسکین می‌دهد. در افرادی که دچار مشکلات معده هستند و نفخ می‌کنند، کدو غذای بسیار سبکی است و هضم آن نیز آسان است. سالمندانی که دچار التهاب مفاصل هستند می‌توانند کدوی پخته را به شکل یک مرهم روی نقاط ملتهب بگذارند. در کنار کدوی پخته، آب آن هم می‌تواند گلودرد را درمان کند. از کدو برای درمان مشکلات پوستی و زخم‌ها و نیز سوختگی‌ها و همچنین بند آمدن خون استفاده می‌کنند.باقالی؛ منبعی سرشار از مواد مفید

باقالی پخته از غذاهای محبوب بخصوص در فصل سرماست که همراه با سبزیجاتی همچون گلپر، دارچین و چاشنی‌هایی چون سرکه و آبغوره مصرف می‌شود. باقالی ماده‌ای ادرارآور است و مانع از تولید سنگ مثانه می‌شود. به مادران شیردهی هم که شیر کمی دارند توصیه می‌شود از این ماده غفلت نکنند، چرا که باعث ترشح بیشتر شیر می‌شود. باقالی حاوی مواد مغذی ضروری فراوانی برای بدن است. فسفر، پتاسیم، ویتامین‌های B1، B2، B3، C، A و آهن از این جمله هستند. کلسیم زیاد این ماده کمبود کلسیم بدن را جبران و قوای بدن را تقویت می‌کند، پس اگر بیمار هستید برای بهبود باقالی بخورید. چربی، پروتئین، آب‌ فیبر فراوان، اسیدهای چرب امگا 3، کربوهیدرات، قند، مس، منیزیم، روی، سلینیوم و سدیم از دیگر مواد مفید باقالی به شمار می‌روند. باقالی حاوی مقادیر بسیار بالای اسید آمینه‌ای به نام لوودوپا است که به عنوان انتقال‌دهنده عصبی در مغز عمل می‌کند و تاثیر بسزایی در درمان پارکینسون دارد و مصرف آن علائم این بیماری را کاهش می‌دهد و همانند داروهایی عمل می‌کند که در درمان پارکینسون مورد استفاده قرار می‌گیرد. ویتامین A موجود در باقالی باعث تقویت بینایی شده و پوست را سالم نگه می‌دارد و در رشد استخوان‌ها موثر است. ویتامین C آن سیستم ایمنی بدن را قوی می‌کند. پتاسیم باقالی هم در تنظیم فشار خون بدن و عملکرد قلبی عروقی بسیار موثر است. افرادی که اضافه وزن دارند، برای رسیدن به وزن ایده آل می‌توانند با خیال راحت باقالی بخورند. این ماده کالری بسیار پایینی داشته و فاقد کلسترول است و به خاطر فیبر فراوانی که دارد برای سیستم گوارشی بسیار مفید است.

شلغم؛ داروی سرماخوردگیشلغم ماده‌ای غذایی است که معمولا یا به صورت پخته یا به عنوان سوپ شلغم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده به خاطر داشتن چربی و کالری پایین برای کاهش وزن بسیار مؤثر است. به دلیل داشتن مقدار بالایی از ویتامین C و آنتی‌اکسیدان‌ها، رادیکال‌های آزاد را از بین می‌برد و به خاطر داشتن این خواص به عنوان یک ضد التهاب عمل می‌کند و در درمان آسم و بهبود علائم آن مفید است. تصلب شرایین و سخت شدن عروق ازجمله مشکلاتی است که در فصل زمستان ممکن است بر اثر سرما و غلیظ شدن خون ایجاد ‌شود. مصرف شلغم به خاطر فیبرهای غیرقابل حل برای سلامت بسیار مفید است و به خاطر داشتن فلاوونوئیدها ساختار عروق خونی را حفظ می‌کند. ویتامین C شلغم در درمان کبودشدگی‌ها و خونمردگی‌ها نیز مفید است و به خاطر مقدار زیاد توئین موجود در شلغم از بروز آب مروارید و بیماری‌های قلبی پیشگیری می‌کند.

شلغم در کنترل و کاهش خطر بروز سرطان‌هایی چون ریه، مثانه، پانکراس و معده موثر است و خطر بروز دیابت، چاقی و فشار خون بالا را کاهش می‌دهد. کاروتنوئیدهایی چون کلروفیل و بتاکاروتن موجود در شلغم خاصیت ضد سرطانی دارند. شلغم از لحاظ دارا بودن اسیدفولیک، منگنز، اسید پانتوتنیک، فسفر، آهن و مس، ویتامین‌هایE و B6، منیزیم، نیاسین، پتاسیم، تیامین و ایبوفلاوین بسیار غنی است. بتاکاروتن موجود در شلغم به ساخت ویتامین A در بدن کمک می‌کند، منجر به عملکرد بهتر سیستم ایمنی شده و نیز به سلامت غشاءهای بدن مانند غشاء مفاصل استخوانی کمک می‌کند و در درمان التهاب روماتیسمی مفاصل مؤثر است. ویتامین E موجود در آن هم باعث بهبود عملکرد روده بزرگ شده و خطر بروز تومورهای سرطانی روده بزرگ را کاهش می‌دهد.

آهن و مس زیادی که در شلغم نهفته خون‌سازی را در بدن زیاد کرده و خون را تصفیه می‌کند و مقابله بدن را با انواع عفونت‌ها بالا می‌برد. شلغم به دلیل خاصیت ادرارآور بودنش درمانی برای سنگ کلیه، مثانه، مشکلات مجاری ادراری و سوزش ادرار دارد. طبیعت شلغم گرم است و در زمستان برای درمان بسیاری از بیماری‌های عفونی، تنفسی و سرماخوردگی مصرف می‌شود.

باعث آرام شدن سرفه‌ها می‌شود و در صورتی که آب شلغم پخته را قرقره کنید گلو دردتان را تسکین می‌دهد. به علت داشتن ویتامین A درمان شب کوری و به دلیل داشتن ویتامین B1 درمان کم خونی است. شلغم رشد استخوان‌ها را تسریع می‌بخشد به همین دلیل زنان باردار و شیرده می‌توانند از این ماده استفاده کنند تا نوزادشان سریع‌تر رشد کند. ید فراوان موجود در شلغم ترشح غدد تیروئید را تنظیم می‌کند. در درمان بیماری‌های پوستی و تقویت حافظه و تحریک اشتها بسیار مؤثر است. به دلیل اثر قوی ضدعفونی‌کنندگی و پاکی‌کنندگی شلغم در درمان سرماخوردگی، گلودرد و سرفه موثر است پس در زمستان از خوردن این ماده غافل نشوید. شلغم با داشتن انسولین برای مبتلایان به دیابت مفید است.

لبو درمانی

زمانی که لبو می‌خورید، بزاق و باکتری‌های موجود در دهان با آن ترکیب شده و به نیتریت تبدیل می‌شود. زمانی هم که این ترکیب به معده که حاوی محیط اسیدی است، می‌رسد واکنش‌های شیمیایی دیگری رخ می‌دهد که در آن نیتریت به اکسید نیتریک تبدیل و مجددا در قالب نیتریک وارد گردش خون می‌شود. در واقع زمانی فشار خون بر اثر خوردن لبو پایین می‌آید که مقدار تجمع نیتریت در خون به حداکثر خود برسد. بنابراین استفاده از لبو در افراد مبتلا به فشار خون بالا بسیار مفید است. همچنین لبو دارای خاصیت پایین آورندگی کلسترول خون است به طوری که در افرادی که از کلسترول و تری گلیسیرید خون رنج می‌برند، مصرف لبو می‌تواند 30 تا 40 درصد این مقدار را کاهش و از طرفی میزان کلسترول خوب HDL خون را افزایش دهد. این ماده غذایی کبد را پاکسازی می‌کند و باعث کاهش چربی‌ها، کاهش وزن و جلوگیری از بروز خستگی و حالت تهوع می‌شود. علاوه بر این، لبو تصفیه‌کننده خون است و قدرت فوق‌العاده‌ای در ساخت گلبول‌های قرمز دارد و منبع بسیار غنی از اسید فولیک محسوب می‌شود. همچنین آهن فراوان داشته و به جذب آهن نیز کمک می‌کند و مانع از کم‌خونی بویژه در زنان و دختران می‌شود. همچنین به دلیل مقدار زیاد اسید فولیک ماده‌ای مناسب برای زنان باردار به شمار می‌رود. لبو به خاطر داشتن ماده فولات، در دوران بارداری از بروز نقص‌های مادرزادی در جنین جلوگیری می‌کند. لبو به دلیل وجود ترکیب بتاسیانین که خواص ضدسرطانی دارد، اثر بازدارندگی در رشد تومورها دارد و مانع از بروز انواع سرطان‌های پوست و روده بزرگ می‌شود. این ماده غذایی درمانی برای یبوست به شمار می‌رود و علاج بیماری‌های التهاب مثانه و مجاری ادراری است و به خاطر ادرارآور بودنش باعث دفع سنگ کلیه و کیسه صفرا می‌شود و تاثیر مثبتی روی دستگاه گوارش دارد و هموروئید را درمان می‌کند و لبو التهاب طحال را نیز درمان می‌کند.

در واقع لبو سرشار از انواع ویتامین‌های A، C، B1، B2 ،B3 و فسفر، آهن و کلسیم، پروتئین، چربی و مواد قندی است. افراد دیابتی باید در مصرف این ماده به خاطر وجود قند احتیاط کنند. به خاطر ویتامین‌های موجود در آنها هم برای اضافه وزن توصیه می‌شود.