یکی از مهم‌ترین علل مراجعه بیماران بخصوص خانم‌ها به کلینیک‌های پوست، بروز لک‌های قهوه‌ای و تیره به نام ملاسما یا کلوآسما در مناطق مرکزی (پیشانی، گونه‌ها، بینی و چانه) است. اکثر مبتلایان شروع این بیماری را به دنبال مصرف داروهای ضدبارداری یا اولین حاملگی می‌دانند و عده‌ای آن را نتیجه مسافرت به مناطق با آفتاب شدید مانند کنار دریا در فصل تابستان تلقی می‌کنند.

نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد نور آفتاب، حاملگی، سابقه فامیلی مثبت، مصرف بعضی داروها و گاهی داروهای ضدبارداری، اختلالات هورمونی بخصوص کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، بعضی مواد شیمیایی موجود در محیط شغلی و تحریکات مزمن و طولانی‌مدت که ناشی از خاراندن یا دست کشیدن مستمر و مداوم به صورت است، از مهم‌ترین علل بروز ملاسما در صورت است. میزان و شدت این لک‌ها با عمق و وسعت آن ارتباط مستقیم دارد؛ به طوری که ضایعات عمقی‌تر و وسیع‌تر مقاومت بیشتری به انواع درمان‌ها دارند.

در مقابل ملاسما‌های سطحی‌تر که با وسیله تشخیصی به نام لامپ وود تعیین می‌شوند پاسخ بهتری به درمان‌های مختلف دارند. اما سوالی که همیشه از سوی بیماران مطرح می‌شود، این است آیا به‌طور کامل قابل علاج و درمان است؟ در پاسخ باید گفت اگر عوامل ایجادکننده و تشدیدکننده را کنترل کنید و در مصرف کرم‌ها و ضد آفتاب به توصیه پزشک متخصص پوست عمل کنید، مطمئنا به میزان قابل توجهی بهبودی حاصل می‌شود.

به همین لحاظ در گام‌اول بررسی سوابق فامیلی، آزمایشات هورمونی، داروهای مصرفی، میزان تماس با نور آفتاب و شرایط محیط شغلی از جهت وجود عوامل تشدیدکننده ملاسما مانند مواد شیمیایی یا نور صفحه کامپیوتر و نور مهتابی بخصوص در طول شب مهم هستند. زیرا با دانستن علل و سپس حذف یا تعدیل آن می‌توانیم به طور چشمگیری از پیشرفت ملاسما جلوگیری کنیم.

پس از یافتن و حذف علل ملاسما، به مرحله دوم یعنی درمان می‌رسیم که درمان ملاسما را می‌توان به ترتیب اولویت به سه گروه تقسیم کرد:

اول:

 

 

مصرف کرم‌ها (بیشتر برای پوست‌های خشک و معمولی) و محلول‌های ضدلک (بیشتر برای پوست‌های چرب) که در 2 گروه، حاوی مواد هیدروکینون و فاقد هیدروکینون هستند.

اگر چه این روش درمانی مطمئن‌تر و با مقبولیت بیشتری است، اما باید به این نکته توجه کرد که مصرف مداوم کرم‌ها یا محلول‌های حاوی هیدروکینون (بیش از 6 ماه متوالی) می‌تواند نتایج معکوسی در روند درمانی داشته باشد.

به همین خاطر مصرف داروهای فاقد هیدروکینون از دیگر اولویت‌های درمانی هستند که با تشخیص پزشک متخصص پوست براساس شرایط بیمار تجویز می‌شود.

دوم:

 

 

در موارد خاص مداخله درمانی با استفاده از پیلینگ و میکرو درم ابریشن

سوم:

 

 

انجام لیزر است که در مواردی مفید خواهد بود.

تاکید می‌شود روش‌های درمانی دوم و سوم (پیلینگ‌و‌لیزر) معجزه نخواهند کرد و چنین درمانی پیشنهاد نخست ما نیست ، چرا که با این‌گونه روش‌ها در مواردی نه‌تنها درمانی‌صورت نگرفته، بلکه موجب تشدید بیماری شده‌اند و در شرایطی نیز پس از بهبود به علت مواجهه با نور خورشید یا عوامل تشدیدکننده در کمتر از یک‌سال عود کرده‌اند و این یعنی اتلاف وقت و هزینه برای درمانی اندک بنابراین در انتخاب نوع و مدت درمان یا تغییر آن حتما با پزشک متخصص پوست مشاوره و در هر مورد نظر مشورتی را از او جویا شوید.

دکتر سید ناصر عمادی 
متخصص پوست و مو